Bir bayram müjdesi mi...?

Trabzon Ayasofya da Camii olacak mı...?

Bir bayram müjdesi mi...?

 Vakıflar Genel Müdürlüğünün, Bursa'nın İznik ilçesindeki “Ayasofya Camii”nin ibadete açılması yönündeki kararının ardından yeni tabelası takılan cami bayram namazına hazır.

İznik merkezde Atatürk Caddesi ile Kılıçaslan Caddesi'nin kesiştiği kavşakta yer alan caminin çevresi ve içindeki hazırlıklar tamamlandı. Bayram namazına yetiştirilmesi için bir süredir hummalı bir çalışmanın yürütüldüğü caminin duvarına, son olarak T.C. Başbakanlık Diyanet İşleri Başkanlığı “Ayasofya Camii (Orhan Camii)” yazılı tabela asıldı. Tabelaya, 1331 tarihinin düşüldüğü gözlendi.
İbadete açılması yönündeki kararın ardından, Ayasofya'nın içinde zemin döşemesi yapılmış, yere halılar serilmiş ve minber yerine konularak, yıllardır yapının dışında bulunan “Ayasofya Müzesi” yazılı tabela ise bulunduğu yerden kaldırılmıştı. Ayrıca, namaz kılınacak bölümdeki halıların çevresine korumalıklar yerleştirilmiş, tarihi dokuya zarar vermeyecek şekilde yerden ısıtma sistemi döşenmişti.

VE SIRADA TRABZON AYASOFYA MI VAR

Bilindiği gibi Trabzon'da da Ayasofya Müzesi de cami olarak tescilli. Vakıflar Genel Müdürlüğünde Müzenin cami olarak tescilli olduğuna dair belge ve bilgiler var. İznik'de ki örneğinden hareketle Trabzon Ayasofya'nın da camiye dönüştürülmesi mümkün olacak. Trabzon Vakıflar Bölge Müdürü Mazhar Yıldırımhan, henüz Trabzon Ayasofya için böyle bir çalışmanın olmadığını ancak ellerinde Ayasofyanın vakıf malı camii olduğuna dair tescilli belgeleri olduğunu belirtti. Yıldırımhan İznik örneğinin Trabzon ile ilgili örnek olabilme ihtimalinden bahsetti.

TRABZON AYASOFYA'NIN TARİHİ

Bugün hâlen müze olarak kullanılan Trabzon Ayasoyfa Merkez Câmi, Trabzon Rum İmparatorluğu krallarından 1. Manuel Kommenos tarafından (1238-1265) inşâ ettirilmiştir. 

Mâbed, şehrin içinde olmadığından dolayı, esas kilise gibi muâmele görmemiş ve fethin hemen akâbinde câmi yapılmamış... Bir manastır [bizim tasavvuf kültürümüzdeki tekke ve zaviye karşılığı] olduğu anlaşılan Ayasofya, Trabzon’un 1461’de fethinden sonra bir müddet daha Rumlar’ın elinde kalmıştır. 

Trabzon hakkındaki yayınlarda Ayasofya’nın câmi oluşunun tarihi değişik olarak verilmiş… Hatta 1660’a kadar çıkaranlar da olmuştur. 

1648’de Trabzon’a gelen Evliyâ Çelebi’nin yazdığına göre, ‘Kefere asrında binâ olunan’ Ayasofya’yı Ali Bey adındaki bir vali, padişahtan izin aldıktan sonra 1538 yılında bir mahfil ve minber ilâvesiyle câmiye çevirmiştir. 

1864-65 yıllarında Trabzon’u teftişe gelen Bursa’lı Rızâ Efendi’nin öncülüğünde câmide büyük ölçüde tâmirat yapılmış, açıkta olan duvar resimleri kapatılmıştır. 

Cumhuriyet döneminde ise, 28.12.1944 tarihinde Ayasofya Câmii, ‘muvakkat bir zaman’ kaydıyla 48. Tümen Komutanlığı tarafından 30.4.1953 tarihine kadar tam 9 yıl işgal edilmiştir. 

48. Tümen Komutanlığı’nın 30.41953 gün ve 336355 sayılı emirleri ile boşaltılarak mülk sahibi Vakıflar idaresine teslim edilmiştir. Tahliyesinden sonra Trabzon Valiliği’nden 6.51953 gün ve 11260/80 sayılı emirleri ile namaz kılınmak üzere mahallî ihtiyar heyetine teslim edilmiştir. 

1959 yılında câmi ibâdete açık iken, Milli Eğitim Bakanlığı’ndan izin aldığı bildirilen İngiliz Profesör David Winfield tarafından restore edilmeye başlanmış Winfeld, câminin iç duvarlarındaki resimleri ortaya çıkarmış. Bunun üzerine de resimli bir mekânda namaz kılınamayacağından dolayı cemaat câmiden uzaklaştırılmıştır…

GAZETECİ YAZAR ALİ ÖZTÜRK’ÜN KONU İLE İLGİLİ KÖŞE YAZISI

Trabzon Ayasofya Camisi (Müzesi) Sümela’daki ayin tartışmalarının ardından yeniden gündeme geldi. Başta MHP sözcüleri olmak üzere tüm Sivil Toplum Kuruluşları ibadet özgürlüğünü ‘Biz de Ayasofya Camii’nde Cuma Namazı kılmalıyız’ biçiminde seslendirdi. 

Öyle ya… İktidarda bulunan AK Parti Sümela’da ayine ibadet özgürlüğü bağlamında izin verebiliyorsa… 88 yıl sonra Ortodokslar gözyaşı içinde ibadet ediyorsa… Müslüman Türkler de 50 yıldır ibadete kapatılan iki Ayasofya’da (Trabzon ve İstanbul) ibadet edebilmeli. Her ikisi de Fatih Sultan Mehmet Vakfı’na ait bu ibadethanelerde hasret giderebilmeli…

Gelin görün ki, Trabzon Ayasofya Camisi garip bir mahkeme kararıyla sessiz sedasız ve bir darbe sürecinde cami olmaktan çıkarılıp müze yapılmış. Vakfiyesine aykırı olan bu karar Yargıtay tarafından da onaylanmış. Bu işlem ne zaman yapılmış?.. 28 Şubat postmodern darbe sürecinin en canlı günlerinde… Bir hakim oturmuş, Fatih Sultan Mehmet Vakfı’nın cami diye vakfettiği yapıyı müzeye çevirmiş. Bizim Yargıtay da onaylamak için kılıf üstüne kılıf uydurmuş. Bizlerin de bu gerçekten tam 13 yıl sonra bugünlerde haberi olmuş.

Bu hikaye elbette burada bitmedi. Bunun için, yani hikaye devam edeceğinden iyi anlaşılması lazım. Anlaşılması için anlatılması gerekiyor. Biz de doğru bilgilendirme adına köşemizde kaydediyoruz.

Trabzon Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ne ait olmasına rağmen Ayasofya Camii (Müzesi) üzerindeki tüm tasarrufları Kültür Bakanlığı yürütüyor. 1996 yılı Haziran ayında kurulan Refah-Yol hükümetinin ilgili devlet bakanı, Fatih Sultan Mehmet tarafından cami olarak vakfedilen Ayasofya’yı Kültür Bakanlığı’ndan geri ister. Ortada protokol yoktur. Olayı işgal olarak nitelendirir ve geri verilmesini savunur. Ancak Devlet Bakanlığı geri alamaz. Bunun üzerine Kültür Bakanlığı’nı mahkemeye verir. “Mülkiyeti Fatih Sultan Mehmet Vakfı’na ait Ayasofya Camii olarak bilinen taşınmazın iadesi için” Trabzon’da dava açar. Trabzon Asliye 2. Hukuk Mahkemesi ise camiyi şu gerekçelerle müze yapar.

Mahkeme kararından naklediyoruz:

“- Trabzon Ayasofya Mahallesi’nde 24 ada 16 parsel üzerinde, tapusunda çeşmesi olan kargir cami vasfı ve ‘eski eserdir’ şerhi ile Fatih Sultan Mehmet Vakfı adına kayıtlı olan taşınmaz üzerindeki bina 1245 tarihinde kilise olarak yapılmıştır.

- Trabzon’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet’in emri ile camiye çevrilmişse de bilahare 48. Tümen Komutanlığı’nın benzin deposu olarak kullanılmıştır. (1. Dünya Harbi yıllarında)

- 1958-1963 yıllarında camiyi devralan Vakıflar İdaresi restore ettirip boş olarak turistlere ziyarete açmıştır. Muhafazasını ise Milli Eğitim Bakanlığı’na devretmiştir.

- Bu tarihlerde 200 metre yakınına Ayasofya Camii adıyla yeni bir cami yaptırılıp ibadete açılmıştır.
- Trabzon Ayasofya Kilisesi, Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulu’nun 04.09.1985 gün ve 1426 sayılı kararı ile Kültür Varlığı olarak tescil edilmiştir.

- Kültür Bakanlığı, Kültür ve Tabiat Varlıkları Ankara Bölge Kurulu’nca 24.01.1986 gün ve 835 sayılı kararla cami değil, kilise özellikleri taşıdığına karar verilmiştir.

- Bu nedenlerle, taşınmazın ve üzerindeki kilise dizaynındaki binanın bir kültür varlığı olarak korunup halka açık bir müze olarak kullanılmasında kamu yararı olduğuna;

- Kilisenin tekrar cami olarak kullanılmasında hiçbir faydanın bulunmadığına;

- Yapının müze olarak kullanılması gerektiğine ve bunun için davacının dava ve taleplerinin reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.”

Ardından bizim Yargıtay’ın zaten Allah’tan aradığı bir karar. Cami müzeye çevriliyorsa o da onlarca gerekçe bulur. Ve onaylar.

Ya Fatih Sultan Mehmet’in Vakfiyesi…

Hakimlerimiz vakıf ruhundan ve manasından bihaber camiyi müze yapmıştır. Yapı kiliseye benziyormuş.
Ortahisar ve Yenicuma Camii de kiliseydi. Turistler bugün oraları gezemiyorlar mı? Sözkonusu olan bakımsa acaba hangileri daha bakımlı?..

Sessiz sedasız geçen bu karar idari bir kararla sonlandırılmalıdır. Fatih’in Vakfiyesi Vakıflar’a iade olunmalı ve vakfedenin talebine uygun biçimde cami olarak kullanılmalıdır. Fatih Sultan Mehmet’in adı park ve bahçelere konularak değil vakıf eserlerine ve vasiyet ettiklerine uyularak yaşatılmalıdır.

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Ersu - 5 yıl önce
trabzonlu ve tc vatandasi olarak muze kalmasindan yanayim.