2014 yılı 2013'ten daha zor geçecek

Ekonomist Prof. Dr. Taner Berksoy, 2014’ün 2013’ten alınan kötü miras, dış etkiler, iç siyasi çalkantılar ve seçim atmosferi nedeniyle kolay olmayacağını söyledi.

2014 yılı 2013'ten daha zor geçecek

Ba­şa­rı­lı bir hi­ka­ye ya­zan ik­ti­da­rın 2011 se­çim­le­rin­den son­ra de­ğiş­ti­ği­ni vur­gu­la­yan Berk­soy, “Bo­zul­ma eği­li­mi­ne gi­ren si­ya­si is­tik­rar eko­no­mi­yi et­ki­le­ye­cek” de­di.

Ye­ni bir yı­la baş­la­dık. Si­ya­set, eko­no­mi na­sıl şe­kil­le­ne­cek, Tür­ki­ye yo­lu­na han­gi ko­şul­lar­da de­vam ede­cek?. Se­çim yı­lı­na gi­rer­ken, or­ta­ya çı­kan ve­ya çı­ka­cak olan be­lir­siz­lik­le­rin na­sıl çö­züm­le­ne­ce­ği ko­nu­sun­da fark­lı gö­rüş­ler gün­dem­de. Biz de, bu ko­nu­la­rı ta­nın­mış bir eko­no­mis­te Prof. Dr. Ta­ner Berk­so­y’­a da­nış­tık. Okan Üni­ver­si­te­si İda­ri Bi­lim­ler Fa­kül­te­si De­ka­nı Prof. Dr. Berk­soy, çok önem­li tes­pit­ler­de bu­lun­du. Özel­lik­le hü­kü­me­tin 2013 yı­lın­da­ki uy­gu­la­ma­la­rıy­la bo­zul­ma eği­li­mi­ne gi­ren si­ya­si is­tik­ra­rın bu yıl eko­no­mi­yi et­ki­le­ye­ce­ği­ne dik­kat çe­ken Berk­soy, gü­ven or­ta­mı­nın ze­de­len­me­si ko­nu­sun­da “Ka­se çat­la­dı­” di­yor. Berk­soy, 2014 yı­lı için tah­min ya­par­ken, “2013 gibi geç­se bu bi­le ba­şa­rı sa­yı­lır” de­di.

Uluslararası pa­ra re­ji­mi de­ği­şe­cek

*Ta­ner Bey, 2013’ten çok iyi bir mi­ras dev­ral­ma­dık. Si­ya­si, sos­yoeko­no­mik ve eko­no­mik me­se­le­le­ri­miz ade­ta bir­bi­ri­ne dü­ğüm­len­di. Siz­ce, bu dü­ğü­mü na­sıl çö­ze­bi­le­ce­ğiz?

Ön­ce­lik­le, dış et­ki­le­re ba­ka­lım. 2008’de ge­len kü­re­sel bir kriz var­dı. Di­ğer kriz­ler­den en önem­li far­kı, en mer­kez­den; AB­D’­den gel­me­si. Bi­zim gi­bi bir­çok ül­ke çok hız­lı çık­tı kriz­den ama on­dan son­ra bir ya­vaş­la­ma ol­du. Bü­yü­me de is­tim kay­bol­du ve bu biz­de de ol­du. Fed, Ma­yıs 2013’te bu li­ki­di­te faz­la­sı­nı ön­ce ya­vaş­la­ta­ca­ğı­nı son­ra da o li­ki­di­te­yi ge­re çe­ke­ce­ği­ni ilan et­ti. Onun üze­ri­ne or­ta­lık ka­rış­tı. Bi­zim tü­rü­müz­de­ki ül­ke­ler bun­dan et­ki­len­di. Ki­me kar­şı kı­rıl­gan­lık al­gı­sı da­ha faz­lay­sa on­lar da­ha ça­buk et­ki­len­di­ler.

*Bu­gü­ne gel­di­ği­miz­de ar­tık pa­ra­dig­ma de­ğiş­ti de­ğil mi?

De­ğiş­me­di ama de­ği­şe­cek. Ulus­la­ra­ra­sı pa­ra re­ji­mi de­ği­şe­cek. Ya­ni bol li­ki­di­te, dü­şük fa­iz dö­ne­min­den gö­re­ce da­ha sı­nır­lı li­ki­di­te ve yük­sek fa­iz­li bir dö­ne­me ge­çi­le­cek.

Seçimler belirsizlik için fırsattır

*Er­do­ğa­n’­ın da­nış­ma­nı ol­say­dı­nız, 2014 için ona ne­ler öne­rir­di­niz?

Us­lup ve dil mut­la­ka yu­mu­şa­ya­cak. Da­ha kav­ra­yı­cı bir yo­la git­me­li. Ama gi­de­bi­le­ce­ği­ni san­mı­yo­rum ar­tık. Gö­re­bil­di­ğim ka­da­rıy­la o çiz­gi­yi geç­ti. Bu tür ko­nu­la­ra ba­kın­ca, ka­se­nin çat­la­dı­ğı­nı gö­rü­yo­ruz. Siz ka­dın­lar da­ha iyi bi­lir­si­niz, ka­se çat­la­dı mı su tut­maz.

*O ka­se gü­ve­ni ifa­de edi­yor de­ğil mi?

Ay­nen öy­le. Çat­la­yan ka­se de­ğer­li de ol­sa iş­le­vi­ni kay­be­der. Do­la­yı­sıy­la gü­ven kay­bol­du. Ya­ni, ha­tır­lar­sa­nız Tür­ki­ye 1990’lar­da­ki kı­rık, dö­kük ka­se­yi koy­du bir ke­na­ra.

*Sizce şim­di, ye­ni bir ka­se mi la­zım?

Ona an­cak halk ka­rar ve­re­bi­lir. Önü­müz­de 3 ta­ne im­kan var, ya­ni se­çim­ler. Se­çim­le­ri risk ola­rak al­gı­lı­yo­ruz ama ye­ni fır­sat­la­rı da ge­ti­rir.

*Se­çim­ler, na­sıl fır­sat­lar or­ta­ya çı­ka­ra­cak?

Ka­mu­oyu yok­la­ma­la­rı­na ba­kı­yo­rum, Ge­zi son­ra­sı ilk eko­no­mik tab­lo­yu bo­zan ge­ri­lim­le­ri, ey­lül gi­bi he­men he­men den­ge­le­mi­şiz. AK Par­ti­’nin oy ve des­tek kay­bı da ey­lü­le ya­kın an­ket­ler­de den­ge­len­miş. Ama bu­gün tab­lo ar­tık fark­lı. Ka­mu­oyu de­ğer­len­dir­me­si ya­pan­lar, ‘Ye­rel se­çim­ler­de yüz­de 40 oy alır­sa, bu ba­şa­rı olu­r’ di­yor. Si­ya­set acı­ma­sız bir şey­dir. Olu­şan ha­ta­yı dü­zelt­me­le­ri la­zım. Hal­kı ik­na edip gü­ven ver­me­le­ri la­zım.

Servet tabana yayılamadı

*Sermaye el değiştirdi mi?

Yeni zenginlerimiz ortaya çıktı. En üst gelir grubunda böyle bir kayma oldu. Sermaye de el değiştirdi ki, bu iyidir. Çeşitlenmesi iyi bir şeydir. Ama, birtakım katılıklar da geldi. Sermayenin de iyi yönetilmesi lazımdır. Orada da iyi bir sınav verilemedi.

*Servet tabana indi mi?

Tabana inmesi çok zor. Köylüleşme, eğitimsizlik, verimsizlik, düşük ücret, kötü çalışma koşulları, tarımda yığılma gibi şeyler devam ediyor. Tarımın payı milli gelirde yüzde 7-8 civarındaydı, şimdi yüzde 20. Eskiye göre çok iyi bir yere geldik ama hâlâ dengesizlik var. Bunlar devam ettiği müddetçe, servetin tabana yayılmasını unutalım.

Bir başarı hikayesi yazıldı şimdi siyasi istikrar soruluyor

*İk­ti­dar, si­ze gö­re han­gi ba­şa­rı­la­ra im­za at­tı?

AK Par­ti­’nin, ilk ilk­ti­dar ol­du­ğu 2002 ile kü­re­sel kri­zin baş­la­dı­ğı 2008 ara­sı dö­nem­de ba­şa­rı­lı bir eko­no­mi per­for­man­sı var­dı. Ka­mu fi­nans­ma­nı ol­du­ğu gi­bi dü­zel­til­di. Açık GSMH’­nın yüz­de 1’i gi­bi. Ban­ka­cı­lık­ta me­se­la, 20’ye ya­kın ban­ka tas­fi­ye edil­di. Ve özel fi­nans­man­la güç­len­di­ril­di. Do­la­yı­sıy­la fır­tı­na gel­di­ği za­man bu­gün bir bü­yük kriz ol­maz. An­cak yi­ne de sal­la­nı­rız. Ba­şa­rı­lı bir eko­no­mi hi­ka­ye­si geç­ti. Ke­mal Der­vi­ş’­ten baş­la­yan akıl­lı bir hi­ka­ye. Si­ya­si fe­ra­set ge­rek­ti­ren bir şey­di, bu­nu yap­tı­lar.

*Bu ba­şa­rı hi­ka­ye­si, ne­den bu­gün­kü nok­ta­ya gel­di?

AK Par­ti ile baş­la­yan cid­di bir si­ya­si is­tik­rar var­dı. Tek par­ti prog­ram­dan sap­mı­yor, re­form­lar ya­pı­yor, AB ile mü­za­ke­re­le­ri sür­dü­rü­yor. Bü­tün dün­ya ve Av­ru­pa bu­nu muh­te­şem bir hi­ka­ye ola­rak al­gı­la­dı. An­cak Ge­zi olay­la­rı baş­la­dı­ğı za­man ve­ri­len tep­ki, çok bü­yü­tü­lün­ce, dı­şa­rı­dan ba­kan­lar biz­le­ri ara­dı­ğın­da ‘Ne­ler olu­yor, Tür­ki­ye si­ya­si is­tik­ra­rı mı kay­be­di­yo­r’ di­ye la­fa baş­la­dı­lar. Geçen yıl eylülde dengeler düzeldi. Bu sefer 17 Aralık olayları oldu. Dışardan yine ‘Neler oluyor’ soruları gelmeye başladı.

Türkiye kötü algılardan çok çekti

*İk­ti­dar es­ki ref­leks­le­re ge­ri mi dön­dü?

Bir mik­tar evet. Ko­nuş­tu­ğu­muz ko­nu­lar açı­sın­dan söy­lü­yo­rum; AK Par­ti, en önem­li ser­ve­ti­ni kay­bet­ti. Si­ya­si is­tik­ra­rı kay­bet­ti. 1980 as­ke­ri yö­ne­ti­mi ve 1990’lı yıl­lar­da­ki kö­tü al­gı­dan Tür­ki­ye çok çek­ti. İk­ti­dar ola­rak onu dü­zel­ti­yor­su­nuz, tek par­ti­si­niz ve da­ha son­ra bu­nu yı­kı­yor­su­nuz. Bu af­fe­di­le­bi­lir ha­ta de­ğil­dir. Çün­kü esas ana da­mar is­tik­rar­dı.

*Si­ya­si is­tik­ra­rı sa­de­ce AK Par­ti mi yık­tı? Yoksa başka nedenler de var mı?

Bu­yur­gan­lık ve bü­yük bir ki­bir var. O bu­yur­gan­lı­ğa kar­şı da bü­yük bir di­renç oluş­tu. Onu kon­trol ede­me­di­ği­niz za­man da bü­yü­dü, bu­gün­kü tep­ki­ler çok da­ha bü­yük. 17 Ara­lık ope­ras­yo­nu gel­di, da­ha da va­him bir şe­kil­de ger­çek­leş­ti.

Komplo teorileriyle vakit geçirmeyelim

*Tür­ki­ye­’ye dö­ner­sek, Fe­d’­in 2013 Ma­yıs ayın­da li­ki­di­te­yi da­ralt­ma dü­şün­ce­le­ri gün­de­me gel­di­ğin­de İs­tan­bu­l’­da da Ge­zi olay­la­rı baş­la­dı. Bu ger­çek­ten bir te­sa­düf müy­dü?

Ta­ma­men te­sa­düf. An­cak Ge­zi ola­yı­na kar­şı si­ya­si bir tep­ki ol­du. Ben açık­ça­sı komp­lo te­ori­le­ri­ne çok faz­la ku­lak as­mam. Şu ol­maz; Tür­ki­ye­’de ka­os ya­rat­mak için kü­re­sel pa­ra sis­te­mi dar­ma­da­ğın edil­mez. Bu pa­ra­sal da­ral­ma me­se­le­si bir tek Tür­ki­ye­’yi et­ki­le­me­di. Komplo teorileriyle vakit kaybetmiyelim ama ma­ale­sef öy­le bir al­gı var.

*Bu al­gı, ne­den yan­lış yo­rum­lan­dı?

Fe­d’­in li­ki­di­te­yi ön­ce ya­vaş­la­tıp son­ra da kı­sa­ca­ğı ima et­ti­ğin­den iti­ba­ren bi­zim tü­rü­müz­de­ki bü­tün ül­ke­ler­de ay­nı şey­ler ol­du. Bre­zil­ya, Çin, Rus­ya, Hin­dis­tan gi­bi ge­liş­mek­te olan kal­bu­rüs­tü 10’a ya­kın ül­ke­de fa­iz­ler yük­sel­di, kur yük­sel­di. On­dan son­ra biz Ge­zi olay­la­rı­na ba­ka­lım. Bir komp­lo ara­mak ye­ri­ne, dün­ya­ya ka­bus gi­bi bir şey çö­ker­ken bu­nu gö­re­bil­mek la­zım­dı.

5 kırılgan ülkeden biriyiz

*2014’e bakarsak tam olarak neler göreceğiz?

Bu yılla ilgili tahmin yapmak fevkalade zor. Ama eğilimleri söyleyebilirim. Küresel likiditenin daralmasıyla oradan gelecek bir etki var. Oluşan bir risk var. Biz de etkileneceğiz. Daha kırılgan görünenler daha fazla etkilenecek. 5 kırılgan ülke sayılıyor, Brezilya, Endonezya, Hindistan, Güney Afrika ve Türkiye de onların arasında. İçeride belirsizliklerin getirdiği siyasi esinti de tavana çıkmış durumda bunu da hissedeceğiz. Çünkü aktörler güvensiz. Dolayısıyla bu yılın ilk çeyreğinde örneğin dolar ne olur bilemiyorum. 2.18’i gördü, o biraz fazla 2 civarında olması lazım. Biz ancak 2014 yılı sonunda 2.20 gibi bir şey düşünüyorduk. 17 Aralık’tan öncesi içindi bu tahminimiz.

KAYNAK: BUGÜN GAZETESİ
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.