BM: Devlet savcıyı baskıdan korur

Savcıların yetkilerini tırpanlayan yönetmelik değişikliği uluslararası hukuk normlarına da aykırı. BM ve AB’nin savcı yetkilerine ilişkin düzenlemeleri soruşturma gizliliğini ve müdahaleden korunmayı öngörüyor

BM: Devlet savcıyı baskıdan korur

Ad­li Kol­luk Yö­net­me­li­ği­’n­de apar to­par ya­pı­lan de­ği­şik­li­ğin yü­rür­lü­ğe gir­me­si, giz­li yü­rü­tü­len bir­çok so­ruş­tur­ma­nın de­şif­re ol­ma teh­li­ke­si­ne yol aç­tı. De­ği­şik­lik ay­rı­ca sav­cı­la­rın gö­rev­le­ri­ni ya­pa­maz ha­le ge­tir­di. Ör­ne­ğin An­ka­ra Cum­hu­ri­yet Baş­sav­cı­lı­ğı ta­ra­fın­dan yü­rü­tü­len “Yük­sek Hız­lı Tren So­ruş­tur­ma­sı­” de­şif­re ol­ma­sı ile bir­lik­te sav­cı de­ği­şik­li­ği­ne gi­dil­di. Yi­ne ay­nı de­ği­şik­lik ne­de­niy­le İs­tan­bu­l’­da po­lis, sav­cı­lı­ğın gö­zal­tı em­ri­ni ye­ri­ne ge­tir­me­di. Bü­tün bun­lar sav­cı­la­rın so­ruş­tur­ma ba­ğım­sız­lı­ğı­nı olum­suz et­ki­le­di. Ya­pı­lan de­ği­şik­lik hem Av­ru­pa Bir­li­ği (AB) hem de Bir­leş­miş Mil­let­ler (BM) ku­ral­la­rı­na da ay­kı­rı.

MÜ­DA­HA­LE­YE VE TA­Cİ­ZE KAR­ŞI

BM’­nin 7 Ey­lül 1990 ta­rih­li Sav­cı­la­rın Ro­lü­ne Da­ir Yö­ner­ge­sin­de yer alan ‘S­ta­tü­le­ri ve Hiz­met Şart­la­rı­’ baş­lık­lı bö­lüm­de şu ifa­de­ler kul­la­nı­lı­yor: “Dev­let­ler, sav­cı­la­rın bas­kı­ya, en­gel­le­me­ye, ta­ci­ze, yol­suz bir mü­da­ha­le­ye ve­ya hak­sız ola­rak hu­ku­ki, ce­za­i ve­ya baş­ka bir so­rum­lu­luk id­di­ası­na ma­ruz kal­ma­dan gö­rev­le­ri­ni ye­ri­ne ge­tir­me­le­ri­ni sağ­lar.”

De­ği­şik­li­ğin Av­ru­pa İn­san Hak­la­rı Söz­leş­me­si­’nin adil yar­gı­lan­ma ve et­kin yar­gı­lan­ma hak­kı­nı dü­zen­le­yen 6. ve 13. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı ol­du­ğu be­lir­ti­li­yor. Av­ru­pa ül­ke­le­rin­de fark­lı ya­pı­lan­ma­lar ol­sa da so­ruş­tur­ma­nın oda­ğın­da sav­cı­lık mü­es­se­si bu­lu­nu­yor. Av­ru­pa­’da so­ruş­tur­ma­nın esas iti­ba­rıy­la sa­hi­bi sav­cı­lık bi­ri­mi olup kol­luk (bir kı­sım is­tis­na­lar dı­şın­da), suç ih­ba­rın­dan iti­ba­ren so­ruş­tur­ma ta­mam­la­nın­ca­ya ka­dar sav­cı­nın ta­li­mat­la­rı­na gö­re ha­re­ket edi­yor. Bu ta­li­mat ki­mi du­rum­lar­da tav­si­ye al­ma şek­lin­de uy­gu­lan­mak­ta, ola­yın ni­te­li­ği­ne gö­re ki­mi du­rum­lar­da da sav­cı­nın emir­le­ri­ni ye­ri­ne ge­tir­me şek­lin­de ken­di­ni gös­te­ri­yor.

AB’DE YETKİYLE DONATILMIŞ DURUMDA

Av­ru­pa ül­ke­le­ri­nin bü­yük bir bö­lü­mün­de, sav­cı suç so­ruş­tur­ma­sı­nın yar­gı­cı ya da kol­luk so­ruş­tur­ma­sı­nın her aşa­ma­sı­nı de­net­le­me yet­ki­siy­le do­na­tıl­mış du­rum­da. Ör­ne­ğin Fran­sa, Hol­lan­da, Po­lon­ya, İs­pan­ya, Por­te­kiz, Al­man­ya gi­bi ül­ke­ler­de sav­cı so­ruş­tur­ma­yı baş­la­tı­yor, so­ruş­tur­ma kap­sa­mı­na iliş­kin ta­li­mat ve­ri­yor. Da­ni­mar­ka, Nor­veç ve İz­lan­da gi­bi ül­ke­ler­de ise po­lis ve sav­cı­lık teş­ki­la­tı bir­leş­miş ko­num­da. Bu yer­ler­de kol­luk ta­ra­fın­dan yü­rü­tü­len so­ruş­tur­ma­da sav­cı­lık ge­nel de­ne­tim yet­ki­si­ne sa­hip.

‘Kamu adına otoritedir’

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından 16 Ekim 2000’de kabul edilen Ceza Adalet Sistemi’nde Savcılığın Rolüne İlişkin Tavsiye Kararı’nda “Savcılık, cezai konularla ilgili olarak uluslararası işbirliğinde olduğu kadar ceza adalet sisteminde de kilit bir role sahiptir. Savcılar, kanunun ihlalinin cezai bir müeyyide gerektirdiği durumlarda, hem bireysel hakları hem de ceza adaleti sisteminin gereken etkinliğini dikkate alarak kamu adına ve kamu yararına kanunun uygulanmasını sağlayan kamu otoriteleridir” deniyor.



KAYNAK - BUGÜN GAZETESİ
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.