Bülent Şenver: Banka kural dışı işler yapmaz

Uzun yıllar banka üst yöneticiliği yapmış Bülent Şenver, Halk Bankası’nın ‘her şeyi usulüne göre yaptık’ dense de tartışmalı transfer işlerine giremeyeceğini söyledi.

Bülent Şenver: Banka kural dışı işler yapmaz

Türkiye Etik Değerler Merkezi Kurucu Başkanı da olan Bülent Şenver, geldiğimiz noktada sadece Halkbank’ın değil Türkiye’nin de itibar ve güven kaybedebileceğine dikkat çekti

Si­ya­si dal­ga­lan­ma­lar, is­ter is­te­mez eko­no­mik gi­di­şa­tı da et­ki­ler. Si­ya­si risk­ler, iş dün­ya­sı­nın ge­le­cek­le il­gi­li ka­rar­lar al­ma­sın­da rol oy­nar. Ka­fa­lar ka­rı­şır, kur­lar yük­se­lir, ma­li­yet he­sap­la­rı zor­la­şır. Böy­le za­man­lar­da, ta­raf­sız, ba­ğım­sız, sö­zü din­le­nir, du­ru­mu net gö­rüp an­la­tan uz­man ki­şi­lik­le­re ih­ti­yaç olur.

So­ru­la­ra ce­vap ara­dık

Biz de, ‘as­lın­da ne­ler ol­du, iş­ler ne­re­ye gi­di­yo­r’ gi­bi so­ru­la­rın ce­vap­la­rı­nı ara­ma­ya ko­yul­duk. Bu ara­yı­şa dua­yen ban­ka­cı­la­rın­dan Bü­lent Şen­ve­r’­in yar­dım­cı ola­bi­le­ce­ği­ni dü­şün­dük. He­nüz ba­ğım­sız de­ne­ti­min bi­lin­me­di­ği yıl­lar­da 1976’da Art­hur An­der­so­n’­da ban­ka de­ne­tim­ci­li­ği­ne gi­ren Şen­ver, fark­lı ku­rum­lar­da 11 yıl bu işi yap­tı. Ban­ka­cı­lı­ğa Ulus­la­ra­ra­sı En­düs­tri Ti­ca­ret Ban­ka­sı­’n­da ge­çen Şen­ver,1987’de ise Pa­muk­ban­k’­ta ge­nel mü­dür ol­du. 6 yıl ça­lış­tık­tan son­ra bu kez KKTC’­de ku­ru­lan De­niz­ban­k’­ın Yö­ne­tim Ku­ru­lu Baş­kan­lı­ğı­’nı üst­len­di. 1996’da emek­li ol­sa da boş dur­ma­dı. Ül­ke­nin en bü­yük so­run­la­rın­dan bi­ri­si ola­rak gör­dü­ğü etik ala­nın­da ça­lış­mak üze­re ken­di­si gi­bi dü­şü­nen ba­zı ar­ka­daş­la­rıy­la Tür­ki­ye Etik De­ğer­ler Mer­ke­zi­’ni (TED­MER) kur­du. Der­nek, ağır­lık­lı ola­rak üni­ver­si­te­li genç­ler­le ça­lı­şı­yor.

*Bü­lent Bey, be­ni eli­niz­de bir ki­tap­la kar­şı­la­dı­nız. Bu ki­ta­bın adı­nı da “Ba­şar­di­n” koy­muş­su­nuz. Ne­den böy­le bir ki­tap yaz­dı­nız?

Bu ki­tap as­lın­da 250 bin mi­lig­ram­lık kuv­vet­li bir ha­pı içe­ri­yor. Bir ke­re oku­du­nuz mu, ha­ya­tı­nız de­ği­şir ve mut­la­ka ba­şa­rı­lı olur­su­nuz.

Etik dua­sı yaz­dım

*Na­sıl bu ka­dar emin ola­bi­li­yor­su­nuz?

Çün­kü oku­yan­lar, ya­zı­lan ku­ral­la­rın hep­si­ni uy­gu­la­ya­bi­lir­se ba­şa­rı ke­sin. Ku­ral­la­rın uy­gu­lan­ma­sı zor­dur. Ki­tap­ta ba­şım­dan ge­çen olay­la­rı da yaz­dım. Hat­ta, bir etik dua­sı da yap­tım, adı­nı da “Ba­şa­rı­sız­lık Du­ası­” koy­dum.

*Bu­gün­ler­de dua­lar­dan ge­çil­mi­yor. Si­zin dua­nız­da ne­ler var?

Di­yo­rum ki, “Al­la­hım doğ­ru yol­dan ay­rı­lır­ken, baş­ka­sı­nın hak­kı­nı ye­me­ye ça­lı­şır­ken, ya­lan do­lan­la iş yap­ma­ya baş­lar­ken, can­lı­la­ra ve çev­re­me za­rar ver­mek için dü­zen ku­rar­ken, hak et­me­di­ğim lok­ma­yı ağ­zı­ma atar­ken, ah­lak dı­şı bir dav­ra­nı­şa ni­yet­le­nir­ken, pay­la­şa­ma­ya­ca­ğım bir zen­gin­li­ği el­de eder­ken, ada­let­siz ka­rar­lar alır­ken, be­ni ba­şa­rı­sız kıl, bu ko­nu­lar­da ba­na ba­şa­rı yü­zü gös­ter­me. Amin...”

*Bu du­a için­de­ki me­saj­la­rı kim­le­re ver­mek is­te­di­niz?

Bu du­a in­sa­na ken­di il­ke­le­riy­le il­gi­li me­saj ve­ri­yor. Biz­de du­a yan­lış an­la­şı­lı­yor. Du­a de­yin­ce he­men din­le il­gi­li ko­nu­la­ra çe­ki­yor­lar. Hal­bu­ki, in­sa­nın ken­di­siy­le il­gi­li bir şey bu. Du­a ken­di­niz­le il­gi­li yap­mak is­te­dik­le­ri­ni­zin bir is­te­ği­dir, bir di­lek­tir bu. Bu­nu ken­di­niz söy­le­dik­çe vic­da­nı­nı­za ses­le­nir­si­niz.

‘Karaparanın önlenmesi için imzalar attık

*Ka­ra­pa­ra nın ak­lan­ma­sı­nı ön­le­mek için Tür­ki­ye ola­rak bir­ta­kım ulus­la­ra­ra­sı an­laş­ma­lar­da im­za­mız var de­ğil mi?

Evet, me­se­la Ma­li Suç­la­rı Araş­tır­ma Ku­ru­lu (MA­SAK), ka­rapa­ra­nın bir şe­kil­de sis­tem için­de ha­re­ket et­me­si­ni ön­le­mek için ku­rul­du. İl­gi­li mev­zu­at da bu­nun için oluş­tu­rul­du. Ban­ka­la­ra da bir so­rum­lu­luk ve­ril­di bu­nun­la il­gi­li. Ban­ka­la­ra ‘i­çi­niz­de bir sis­tem ku­ra­cak­sı­nız, ka­ra­pa­ra ola­yı
olur­sa tes­bit edip bi­ze bil­di­re­cek­si­n’ de­nil­di.

ABD yaptırımındaki altınla ilgili boşluk bahane edildi

*Bankalarla MASAK’ın ilişkisi nasıl yürüyor?

Bankalar karaparanın önlenmesi amacıyla yatırım yaptılar, senaryo yazılımları satın aldılar. Örneğin arka arkaya 1 milyon doların üzerinde 3 havale yapıyorsan, bilgisayar ‘dikkat’ diye durum bildirimi yapıyor. Çünkü senaryolarda karapara yöntemleri tarif ediliyor. Sonra bunlara ‘karapara var mı’ diye bakıp MASAK’a, ‘bir de siz bakın’ diye göndermek lazım.

*MASAK, bundan sonra neler yapar?

MASAK uzmanları o raporlara bakarak çok önemli kararlar alırlar. Mesela, ‘şu kişinin telefonu dinlensin, mahkeme kararı çıkarın, takibe alın, savcılığa bildirin’ gibi.

*Bu son olayda MASAK, acaba böyle bir takip yaptı mı?

Bilmiyorum. Şunu söylemek lazım; ABD’nin yaptırımlarından ayrışmak için demek ki bir yöntem bulundu. Mesela, ‘ABD altın transferini yasaklamamıştı, o nedenle altın transferi yaptık’ ya da ‘Normal döviz transferini yasakladılar ama altın yazmayı unutmuşlar’ gibi cümleler duyuluyor. Sen para transferi gibi altın transferi yapıyorsun ve de birtakım bahaneler buluyorsun. Bir suçlu aramak lazımsa ABD’ye denilecektir ki, ‘sen altın transferi yasaktır dememişsin ki... Senin yasak dediklerini yapmadım’ diyeceksin.

PETROL ALMASAMIYDIK

*Halkbank’ı devlet karapara aklamaya mı yöneltti?

Bunun tanımını da yapmak lazım. Devlet şöyle diyor: ‘Oradan petrol aldık, bunun bedelini ödeyeceğiz. Petrol almasa mıydık? Petrolü İran’dan almış olduk, bunun bedelini ödemeye gelince de ne yapacağız diye düşündük düşündük. Baktık o tarihlerde ABD, altından söz etmemiş, bu dövizi birisi altına dö- nüştürsün, ondan sonra biz altın olarak dövizi transfer edelim...’

GENEL MÜDÜR NEYE DiKKAT ETTi?

Bakkal defteri gibi banka defteri olmaz

*Gün­cel tar­tış­ma­la­ra ge­çersek, Halk Ban­ka­sı ve Ge­nel Mü­dü­rü Sü­ley­man As­la­n’­ın du­ru­munu na­sıl de­ğer­len­di­ri­yor­su­nuz?

5411 Sa­yı­lı Ban­ka­cı­lık Ya­sa­sı var, BDDK’­nın ge­tir­di­ği ku­ral­lar var. Mer­kez Ban­ka­sı­’nın da ku­ral­la­rı mev­cut. Bir ban­ka, bu ku­ral­la­ra gö­re fa­ali­ye­ti­ni sür­dür­mek ve so­nun­da da bir do­kü­man­tas­yon ha­zır­la­mak zo­run­da. Şöy­le dü­şü­nü­yo­rum: BDDK ta­ra­fın­dan de­ne­ti­min bu de­re­ce sı­kı ya­pıl­dı­ğı bu dö­nem­de, kos­ko­ca bir ka­mu ban­ka­sı öy­le bak­kal def­te­ri gi­bi def­ter tu­ta­maz. Ay­rı­ca, ban­ka­nın tef­tiş ku­rul­la­rı, risk yö­ne­tim bi­rim­le­ri var. Ban­ka­cı­lık te­am­mül­le­ri var. Bu nok­ta­da Halk Ban­ka­sı, ge­nel mü­dü­rü­nün ağ­zın­dan “Biz her şe­yi usu­lü­ne gö­re yap­tı­k” der­ken ne­ye dik­kat et­ti?

YASADIŞI İŞLER MUTLAKA GÖRÜLÜR

*Ge­nel mü­dür dik­kat et­me­miş mi de­mek is­ti­yor­su­nuz?

Eğer id­di­alar doğ­ruy­sa ne­ye dik­kat et­ti­ği­ni bi­le­mi­yo­ruz. Bel­ki, ora­da ufak te­fek ha­ta­lar ola­bi­lir ama ya­sa­dı­şı, ku­ral­lar dı­şı, kai­de dı­şı bir fo­toğ­raf gör­me­ye­cek­ler mi? Bu do­kü­man, gö­rü­le­cek­tir mut­la­ka. BDDK da gö­rür. Bir de ola­yın ru­hu var. Di­ye­lim mev­zu­atın et­ra­fın­dan dö­nü­yor­sun ama yap­tı­ğın işin so­nun­da ‘Ben ya­pıl­ma­ma­sı ge­re­ken bir iş­le­me ara­cı­lık edi­yo­ru­m’ di­ye­cek­sin. Ku­rum­sal göz­lük­le bak­tı­ğın­da bu­nu di­ye­cek­sin. Ben ‘ne BM ka­rar­la­rı­nı ta­ka­rım, ne de AB­D’­nin yap­tı­rım­la­rı­nı ta­ka­rı­m’ di­ye­cek­sen... Ken­di­ni böy­le ko­num­lar­san ta­mam ama o za­man da ‘sen hiç­bir ye­re im­za at­ma­mış­sın, ata­ma­ya­cak­sı­n’ da de­mek­tir bu.

Büyük hediyeler kamuya aİttir

*Siz­ce dev­let adam­la­rı­nın he­di­ye alıp vermesinde bel­li bir stan­dart ol­ma­lı mı?

Ge­liş­miş ül­ke­ler­de bu ko­nu­da ‘i­ti­bar­lı he­di­ye­’ li­mi­ti uy­gu­la­nı­yor. Me­se­la, 100 do­la­rın üs­tün­de he­di­ye alı­na­maz de­ni­li­yor. Eğer ulus­la­ra­ra­sı bir dev­let zi­ya­re­ti sı­ra­sın­da bir he­di­ye ve­ri­li­yor ve ka­bul edil­me­me­si ha­lin­de onu­ru ze­de­le­nir di­ye dü­şü­nü­lü­yor­sa o za­man onu alır­sı­nız, ken­di ül­ke­niz­de ka­mu­ya ema­net eder­si­niz. Me­se­la bir dev­let baş­ka­nı at ve­ya baş­ka şey ver­miş. Alır­sı­nız ka­mu­ya ema­net eder­si­niz. Ka­mu onu def­te­re ya­zar ve sak­lar. “Bu ba­na ait de­ğil­dir, ka­mu­ya ait­tir der­si­niz.Bun­lar bir “he­di­ye­ler mü­ze­sinde ser­gi­le­nir.

Bağışta makbuz yoksa kayıtdışı sayılır

*Para kutularında bağış saklanır mı?

Bankanın başındaki kişi olarak öyle büyük paraları alacak durumda değilsiniz. Bu kayıt dışıdır. Makbuzu yok. Siz bu parayı bir vakfa vermiş olsanız bir makbuz keser, hesaba geçer. Bir para hareketi var. Hassas bir konu bu ve sizin etik değerinizle ilgili. Hayır işi bile usulüne uygun, kimsenin beni suçlamayacağı, töhmet altında bırakmayacağı, karşı tarafta soru işaretleri yaratmayacak şekilde olmalı.

Vicdanımıza sığmayan şeyler var

*İra­n’­la ti­ca­rette aya­ğı­mı­za kur­şun sık­tık gi­bi mi ol­du?

İki ola­yı bir­bi­ri­ne ka­rış­tır­ma­mak la­zım. Bi­ri­si İra­n’­la olan bu ti­ca­re­ti bir ta­ra­fa ko­ya­lım. Bir di­ğe­ri de in­san­la­rın yap­tık­la­rıy­la il­gi­li. Eğer bu id­di­ala­rı yap­tı­lar­sa bir ta­ra­fa ko­yup öy­le bak­ma­lı. Hak­la­rın­da bir şey çık­ma­dı di­ye­lim, is­pat edi­le­ne ka­dar suç­suz­dur­lar. Ama pay­la­şı­lan, ya­pı­lan iş­ler­de vic­da­nı­mı­za sığ­ma­yan, ru­hu­mu­zun al­ma­dı­ğı bir şey­ler var. Az mı, çok mu bi­le­mi­yo­ruz, hu­kuk­la bel­li ola­cak her şey.

*Bu iki­li ti­ca­ret­le olu­şan iti­bar kay­bı na­sıl dü­zel­ti­lir?

Bu bir ter­cih ve se­çim­dir. Te­ra­zi­nin bir ke­fe­si­ne pa­ra­yı, di­ğer ke­fe­si­ne de iti­ba­rı ko­yar­sak. Pa­ra her za­man ka­za­nı­lır ve­ya kay­be­di­lir. Kay­be­din­ce bir ke­re da­ha ka­za­nır­sın. Ama kay­be­di­len iti­bar bir da­ha ge­ri gel­mez.


KAYNAK: BUGÜN GAZETESİ
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.