HSYK değişikliği yargı bağımsızlığını temelinden sarsar

Eski Adalet Bakanı Prof. Dr. Hikmet Sami Türk, kamuoyunda tartışılan HSYK düzenlemesiyle ilgili önemli uyarılarda bulundu.

HSYK değişikliği yargı bağımsızlığını temelinden sarsar

Teklifteki bazı maddelerin Anayasa’ya aykırı olduğuna dikkat çeken Türk, “Bunlar, yargı bağımsızlığını temelinden sarsar” dedi.

*HSYK Ka­nu­nu de­ği­şik­li­ği tek­li­fi ile Ada­let Ba­ka­nı­’nın güç­len­dir­ildi­ği yö­nün­de eleş­ti­ri­ler var.

Ada­let Ba­ka­nı­’nı güç­len­dir­di­ği cüm­le­si za­yıf dü­şer, ege­men ko­nu­ma ge­ti­ri­yor. Ku­rul ye­ri­ne tek yet­ki­li ki­şi ha­li­ne ge­ti­ri­yor. Yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı ile bağ­da­şan bir du­rum de­ğil. HSYK yar­gı­da bir öz yö­ne­tim mo­de­li ola­rak dü­şü­nül­müş­tür. 12 Ey­lül 2010’da­ki Ana­ya­sa de­ği­şik­li­ği ile ku­ru­lun üye sa­yı­sı ar­tı­rıl­mış ve üye ya­pı­sı ge­niş­le­til­miş­ti. Ku­ru­lu iş­lev­siz bı­ra­ka­cak, bü­tün yet­ki­le­ri ba­kan­da top­la­ya­cak bir dü­zen­le­me ge­ti­ri­li­yor.

BAKANA BASKI SİLAHI OLACAK

*Ku­rul ni­ye iş­lev­siz ka­lı­yor?

HSYK Ge­nel Ku­ru­lu­’nun kul­lan­dı­ğı ba­zı yet­ki­ler ve­ya ba­ka­nın ku­rul­la bir­lik­te kul­lan­dı­ğı ba­zı yet­ki­ler doğ­ru­dan ba­ka­na ve­ri­li­yor, ba­ka­na ye­ni bir­ta­kım yet­ki­ler ve­ri­yor. Bun­lar, yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı­nı te­me­lin­den sar­sar. Ör­ne­ğin yö­net­me­lik yap­ma yet­ki­si da­hi Ada­let Ba­ka­nı­’na ve­ri­li­yor. Ku­rul ana­ya­sal bir or­gan ol­du­ğu için ken­di gö­rev ala­nı ile il­gi­li yö­net­me­lik ya­pa­bi­lir, ku­ru­lun baş­ka­nı ola­rak ba­kan ay­rı yö­net­me­lik ya­pa­maz, bu ka­bul edi­le­bi­le­cek bir du­rum de­ğil. Ku­rul üye­le­ri hak­kın­da­ki suç so­ruş­tur­ma­sı ya­pıl­ma­sı, di­sip­lin iş­lem­le­ri ile il­gi­li ka­rar­la­rı da ba­kan ve­re­cek. Bu, ku­rul üye­le­ri üze­rin­de ağır bir bas­kı oluş­tu­ra­cak­tır. Ku­rul üye­le­ri­ne kar­şı ba­ka­nın elin­de güç­lü bir si­lah ola­cak. Tür­ki­ye­’de in­san­lar hak­kın­da çok ko­lay suç is­na­dın­da bu­lu­nul­du­ğu dü­şü­nü­lür­se, ba­ka­na bü­tün ku­ru­lu bas­kı al­tın­da tu­ta­bi­le­cek çok önem­li bir si­lah ve­ri­yor.

TOP­TAN TAS­Fİ­YE ÖNGÖRÜSÜ

*Ba­ka­na bu yet­ki­le­rin ve­ril­me­me­si ge­rek­ti­ği­ni mi dü­şü­nü­yor­su­nuz?

Bu tek­lif ya­sa­la­şır­sa, ge­nel ku­rul ta­ra­fın­dan ya­pı­lan birçok şey baş­kan ya­ni ba­kan ta­ra­fın­dan ya­pı­la­cak. Tek­lif­te en çok rast­la­nan hü­küm “ge­nel ku­ru­l” iba­re­si­nin ye­ri­ne “baş­ka­n”­ın gel­me­si. “Ku­rul or­ga­n” ola­rak ye­ri­ne ge­ti­ri­le­cek gö­rev ve yet­ki­ler, “ki­şi or­ga­n” ola­rak ba­ka­na ve­ri­li­yor. Ba­kan si­ya­si bir ki­şi­lik. Ku­rul üye­le­ri hak­kın­da ba­ka­na di­sip­lin ce­za­sı uy­gu­la­ma yet­ki­si ge­ti­ri­li­yor. Bir suç ih­ba­rı ya da şi­ka­yet ol­du­ğun­da so­ruş­tur­ma açıl­ma­sı­na baş­kan ka­rar ve­re­cek, so­ruş­tur­ma ku­ru­lu­nu da ken­di­si se­çe­cek. Oy­sa mev­cut hal­de ge­nel ku­rul izin ya da ka­rar ve­ri­yor. Doğ­ru­su da ge­nel ku­ru­lun ka­rar ver­me­si. Bu ka­nun tek­li­fi ile çok önem­li iki tas­fi­ye hük­mü ge­ti­ri­li­yor. Tür­ki­ye Ada­let Aka­de­mi­si­’n­de ve HSYK’­ya bağ­lı ola­rak gö­rev ya­pan Tef­tiş Ku­ru­lu­’n­da tas­fi­ye ön­gö­rü­lü­yor. Hâ­kim ve sav­cı­la­rın mes­lek ön­ce­si ve mes­lek içi eği­tim­le­ri Tür­ki­ye Ada­let Aka­de­mi­si ta­ra­fın­dan yü­rü­tü­lür. Be­nim za­ma­nım­da baş­la­mış­tı, bu ik­ti­dar za­ma­nın­da aka­de­mi oluş­tu­rul­du. Bi­lim­sel yön­tem­ler­le ça­lı­şa­bil­me­si için ida­ri ve ma­li özerk­li­ğe sa­hip. Ka­nun yü­rür­lü­ğe gir­di­ği takdir­de, Ada­let Aka­de­mi­si­’n­de baş­kan, baş­kan yar­dım­cı­la­rı, ge­nel ku­rul, yö­ne­tim ku­ru­lu ve de­ne­tim ku­ru­lu üye­le­ri, ge­nel sek­re­ter, eği­tim mer­ke­zi mü­dü­rü ve mü­dür yar­dım­cı­la­rı, gö­rev­len­di­ri­len hâ­kim, sav­cı­lar ve di­ğer per­so­ne­lin gö­rev­le­ri so­na ere­cek. Oda­cı ve ka­pı­cı­lar­dan baş­ka kim­se kal­ma­ya­cak.

*Oda­cı ve ka­pı­cı­lar “di­ğer per­so­ne­l” kap­sa­mı­na gir­mi­yor mu?

Evet, de­mek ki on­lar da kal­ma­ya­cak. Son­ra, bu ka­nun yü­rür­lü­ğe gir­di­ği ta­rih­ten iti­ba­ren 10 gün için­de ba­kan, baş­kan yar­dım­cı­la­rı ve dai­re baş­kan­la­rı­nı ata­ya­cak, 15 gün için­de de üç baş­kan ada­yı be­lir­le­ye­rek Ba­kan­lar Ku­ru­lu­’na su­na­cak ve Ba­kan­lar Ku­ru­lu ta­ra­fın­dan baş­kan ata­na­cak. Aka­de­mi­nin böy­le bir ce­za­yı hak et­ti­ği­ni san­mı­yo­rum. Bir tas­fi­ye de HSYK Tef­tiş Ku­ru­lu­’n­da ön­gö­rü­lü­yor. “Tef­tiş ku­ru­lu baş­ka­nı, baş­kan yar­dım­cı­la­rı, ku­rul mü­fet­tiş­le­ri, tet­kik hâ­kim­le­ri ve ida­ri hâ­kim­le­rin ku­rul­da­ki gö­rev­le­ri so­na ere­r” de­ni­yor. 10 gün için­de baş­kan ye­ni­le­ri­ni ata­ya­cak.

*Tek­li­fin Ana­ya­sa­’ya ay­kı­rı ol­du­ğu yö­nün­de­ki id­di­ala­rı na­sıl de­ğer­len­di­ri­yor­su­nuz?

Me­se­la, Ana­ya­sa­’nın 159. mad­de­si­nin 7. fık­ra­sı­na gö­re ku­rul ken­di üye­le­ri ara­sın­dan dai­re baş­kan­la­rı­nı ve baş­kan­ve­ki­li­ni se­çer. Ka­nun tek­li­fin­de, dai­re baş­kan­la­rı­nın, her da­ire­nin ken­di üye­le­ri için­den baş­kan ta­ra­fın­dan tek­lif edi­le­cek 2 üye ara­sın­dan ge­nel ku­rul ta­ra­fın­dan se­çil­me­si dü­zen­le­ni­yor. Bu, Ana­ya­sa­’ya ay­kı­rı. Çün­kü Ana­ya­sa­’da ku­ru­lun doğ­ru­dan doğ­ru­ya seç­me­si ön­gö­rü­lü­yor, “ba­ka­nın öner­dik­le­ri ara­sın­dan se­çil­me­si­” cüm­le­si Ana­ya­sa­’ya ay­kı­rı. Yi­ne, ih­ti­yaç du­yu­lan her bir boş kad­ro için baş­kan ta­ra­fın­dan tek­lif edi­len 2 ka­tı üye ara­sın­dan ge­nel ku­rul ta­ra­fın­dan ata­ma ya­pı­la­ca­ğı be­lir­ti­li­yor. Ana­ya­sa­’da böy­le bir sı­nır­la­ma yok.

Aynı adaya oyla seçim yapılamaz

*Üye se­çim­le­rin­de tek ada­ya oy kul­la­nıl­ma­sı ile il­gi­li dü­zen­le­me­yi na­sıl de­ğer­len­di­ri­yor­su­nuz?

Oy kul­la­nan­la­rın an­cak bir ada­ya oy ver­me­si esa­sı ge­ti­ri­li­yor. HSYK ile il­gi­li ana­ya­sal dü­zen­le­me ya­pı­lır­ken öy­le bir sı­nır­la­ma var­dı fa­kat Ana­ya­sa Mah­ke­me­si bu sı­nır­la­ma­yı ip­tal et­ti. Ana­ya­sa Mah­ke­me­si ka­rar­la­rı­nın bağ­la­yı­cı­lı­ğı il­ke­si var­dır. Ana­ya­sa de­ği­şik­li­ğin­de ip­tal edi­len bir hük­mü ka­nun­la tek­rar ge­ti­ri­li­yor.

*Mev­cut ha­liy­le bir blok lis­te so­ru­nu or­ta­ya çı­kı­yor, bu de­mok­ra­tik mi?

Ama böy­le bir dü­zen­le­me ya­pıl­dı­ğın­da, oy kul­la­nan­la­rın hep­si ay­nı ki­şi­ye oy ve­rin­ce se­çim ya­pı­la­maz. Ço­ğul­cu­lu­ğu sağ­la­mak için böl­ge ad­li­ye mah­ke­me­le­ri­nin ol­du­ğu çev­re­ler­de, o böl­ge­de­ki hâ­kim ve sav­cı­la­rın sa­yı­sı ile oran­tı­lı se­çim ya­pıl­ma­sı blok
lis­te­yi ön­ler.

HSYK cezalandırılmak isteniyor

*HSYK ida­ri bir or­gan, bu­ra­da­ki bir dü­zen­le­me yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı­nı ni­ye doğ­ru­dan et­ki­ler?

Bu­ra­da, bu 17 Ara­lık ope­ras­yo­nun­dan son­ra mey­da­na ge­len ge­liş­me­le­rin so­nu­cu ola­rak yar­gı ve yar­gı yö­ne­ti­min­de­ki or­gan­la­rın tu­tu­mu­na tep­ki ola­rak bu ka­nun tek­li­fi­nin gel­di­ği­ni dü­şü­nü­yo­rum. Ade­ta yar­gı, HSYK ce­za­lan­dı­rıl­mak is­te­ni­yor. Hâ­kim ve sav­cı­la­rın öz­lük iş­le­ri, yer de­ğiş­tir­me­le­ri gi­bi bü­tün iş­lem­ler bu­ra­da ya­pı­lı­yor. Hâ­kim­ler ve sav­cı­lar açı­sın­dan böy­le bir ba­ğım­sız ku­ru­lun ol­ma­sı gü­ven­ce­dir. Ba­ka­nın bu ka­dar yet­ki­li ol­ma­sı, ku­ru­lun iş­lem­le­ri­nin si­ya­si et­ki al­tın­da ya­pıl­dı­ğı tar­tış­ma­la­rı­nı be­ra­be­rin­de ge­ti­rir.

KURULUN GÖREVİ DEĞİL

*HSYK’­nın ad­li kol­luk yö­net­me­li­ği ile il­gi­li açık­la­ma yap­ma­sı böy­le bir de­ği­şik­li­ğin gün­de­me gel­me­si­ne se­bep ol­ma­dı mı?

Ad­li kol­luk yö­net­me­li­ği­nin Ana­ya­sa­’ya ay­kı­rı ol­du­ğu­nu söy­le­mek ku­ru­lun gö­re­vi de­ğil. Ko­nu, Tür­ki­ye Ba­ro­lar Bir­li­ği ta­ra­fın­dan yar­gı­ya ta­şın­mış­ken, Da­nış­ta­y’­da açı­lan bir da­va var­ken ku­ru­lun ken­di gö­re­vi ol­ma­yan bir açık­la­ma yap­ma­sı yan­lış­tı, böy­le bir iş­le­vi ve gö­re­vi yok. HSYK ne­den bu­na ge­rek duy­du, çö­ze­bil­miş de­ği­lim. Ay­rı­ca hu­ku­ken de so­run­lu açık­la­ma. Bir yö­net­me­lik Ana­ya­sa­’ya ay­kı­rı ol­maz, bir yö­net­me­li­ğin ka­nu­na ay­kı­rı­lı­ğı söz ko­nu­su ola­bi­lir. Yap­tık­la­rı açık­la­ma ge­rek­siz­di. Böy­le bir dü­zen­le­me­nin gün­de­me gel­me­si­nin se­bep­le­rin­den bi­ri­si de HSYK’­nınbu ta­lih­siz açık­la­ma­sı.

Yargıda daha büyük krize yol açar

*Siz Ada­let Ba­ka­nı ol­du­ğu­nuz dö­nem­de, bir si­ya­si ola­rak bu yet­ki­le­re sa­hip ol­mak is­te­mez miy­di­niz?

Ha­yır, böy­le bir ge­re­ği hiç­bir za­man duy­ma­dım. Biz yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı­na ina­nı­rız. Fii­len ku­rul top­lan­tı­la­rı­na da­hi ço­ğu za­man ka­tıl­ma im­kâ­nım ol­ma­dı. Ada­let Ba­ka­nı, yar­gı, ya­sa­ma ve yü­rüt­me ara­sın­da­ki bağ­lan­tı­yı sağ­la­yan ki­lit bir nok­ta­da, ya­sa­ma, yü­rüt­me ve yar­gı üç­ge­nin­de or­ta­da ol­ma­lı.

*Bu­gün ya­şa­nan so­ru­nun çö­zü­mü için öne­ri­niz ne­dir?

Ada­let Ba­ka­nı­’nın ön­ce­lik­le bu ka­nun tek­li­fi­ne kar­şı çık­ma­sı ge­re­kir. Bu yar­gı­da da­ha bü­yük kri­ze yol aça­cak­tır. Ulus­la­ra­ra­sı de­ğer­len­dir­me­ler­de, AB’­de, dün­ya ile iliş­ki­le­ri­miz­de yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı çok önem­li. Yü­rüt­me­nin em­ri­ne gir­miş olan bir yar­gı ba­ğım­sız ol­maz. Av­ru­pa Kon­se­yi­’nin tav­si­ye ka­rar­la­rı­na ay­kı­rı. Bi­zi ulus­la­ra­ra­sı are­na­da da zor du­ru­ma dü­şü­rür.

*Ad­li kol­lu­ğun iş­le­yi­şi ile il­gi­li de bir so­run or­ta­ya çık­mış du­rum­da.

Ay­rı bir ad­li kol­luk ku­rul­ma­lı. Ada­let­le il­gi­li kol­luk iş­le­ri­ni po­lis­ler ya­pı­yor fa­kat özel ola­rak bu iş için ye­tiş­ti­ril­miş kol­luk oluş­tu­rul­ma­lı. Ada­let Ba­kan­lı­ğım sı­ra­sın­da ger­çek­leş­tir­me­ye ça­lış­tım fa­kat İçiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı po­lis için­de iki baş­lı­lı­ğa yol aça­ca­ğı için sı­cak bak­mı­yor. Jan­dar­ma­’nın ça­lış­ma usul­le­ri gi­bi bir yön­tem bu­lu­na­bi­lir. İda­ri yön­den Em­ni­yet Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­’ne, gö­re­vi ye­ri­ne ge­tir­me ba­kı­mın­dan cum­hu­ri­yet baş­sav­cı­lı­ğı­na bağ­lı ola­bi­lir.

Barolar Birliği’nin önerisi olağandışı

*Ye­ni­den yar­gı­la­ma tar­tı­şı­lı­yor, bu­nun­la il­gi­li öne­ri­ler gün­de­me ge­ti­ri­li­yor.

CMK’­da ko­şul­la­rı dü­zen­len­miş olan bir ko­nu. Hü­küm­lü le­hi­ne ve hü­küm­lü aley­hi­ne yar­gı­la­ma­nın ye­ni­len­me­si­ni dü­zen­li­yor. Ye­ni­den yar­gı­la­ma ke­sin hük­me bağ­lan­mış olan da­va­lar için söz ko­nu­su, so­nu­cu de­ğiş­ti­re­cek bir de­li­lin or­ta­ya çık­ma­sı ge­re­ki­yor. Me­se­la, du­ruş­ma­da kul­la­nı­lan ve ka­ra­ra esas olan bir bel­ge­nin sah­te­li­ği ya da bir ta­nı­ğın hü­küm­lü aley­hi­ne ger­çekdı­şı ta­nık­lık­ta bu­lun­du­ğu an­la­şı­lır­sa, bu gi­bi ne­den­ler­le or­ta­ya ye­ni bir du­ru­mun çık­ma­sı ge­re­ki­yor. Tür­ki­ye Ba­ro­lar Bir­li­ği Baş­ka­nı, özel yet­ki­li mah­ke­me­ler ta­ra­fın­dan ka­ra­ra bağ­lan­mış da­va­lar­da bu ka­rar­la­rın hep­si­nin hiç ve­ril­me­miş sa­yıl­ma­sı­nı öne­ri­yor. Bu ola­ğan­dı­şı, ka­nun­da ön­gö­rül­me­yen bir du­rum. Ben bu­nu hu­ku­ki ba­kım­dan doğ­ru gör­mem. San­ki, Bal­yoz ya da Er­ge­ne­ko­n’­a özel bir dü­zen­le­me gi­bi gö­rü­le­bi­lir. Mev­cut hü­küm­ler çer­çe­ve­sin­de bir yol bu­lu­nur­sa onun de­nen­me­si ge­rek­ti­ği­ni dü­şü­nü­yo­rum.

Bize komplo yapıldığını düşünmüyorum

*Si­zin de için­de bu­lun­du­ğu­nuz hü­kü­met dö­ne­min­de de Cum­hur­baş­ka­nı Se­ze­r’­in Ana­ya­sa fır­lat­ma­sı ile Tür­ki­ye kri­ze git­miş­ti. Hu­kuk­çu­lar Tür­ki­ye­’yi kri­ze sü­rük­lü­yor san­ki.

Çok ta­lih­siz bir olay­dı. Se­ze­r’­in de kas­tı­nı aşan bir olay­dı. Baş­ba­kan Bü­lent Ece­vi­t’­in çok üzül­dü­ğü­nü bi­li­yo­rum. Se­zer söy­le­mek is­te­di­ği­ni Baş­ba­ka­na özel ola­rak söy­le­ye­bi­lir­di. Ba­kan­lar Ku­ru­lu top­lan­tı­sın­da bi­ze an­la­tıl­dı. Bü­lent Ece­vit, Cum­hur­baş­ka­nı Se­ze­r’­den böy­le bir şey bek­le­me­di­ği için hiç­bir şey söy­le­ye­me­miş. Baş­ba­kan Yar­dım­cı­sı Hü­sa­met­tin Öz­kan, “Ne­re­den çı­ka­rı­yor­su­nu­z” de­yin­ce Cum­hur­baş­ka­nı “A­na­ya­sa­’da­n” di­ye­rek Ana­ya­sa­’yı ma­sa­nın üs­tün­de it­miş ya­ni as­lın­da Ana­ya­sa fır­lat­ma yok. O şart­lar­da mü­za­ke­re­ye de­vam edi­le­me­miş. Bir­kaç sa­at içe­ri­sin­de 5 mil­yar do­lar çe­kil­di­ği söy­le­ni­yor.

*Irak ko­nu­sun­da­ki tav­rı se­be­biy­le AB­D’­nin Ece­vi­t’­e ve hü­kü­me­te ope­ras­yon yap­tı­ğı id­di­ala­rı­na ka­tı­lı­yor mu­su­nuz?

Bi­ze kar­şı bir komp­lo ol­du­ğu­nu dü­şün­mü­yo­rum. İç di­na­mik­ler­de ara­mak ge­re­kir. Biz se­çim­le düş­tük. Mil­let he­pi­mi­ze kır­mı­zı kart gös­ter­di. Bü­lent Ece­vi­t’­in ra­hat­sız­lı­ğı ba­zı ar­ka­daş­la­rı DSP’­nin ge­le­ce­ği­ne şüp­he ile bak­ma nok­ta­sın­da ge­tir­di. As­lın­da Bü­lent Bey, sağ­lı­ğı­nın bo­zul­ma­sı se­be­biy­le çe­kil­me­yi dü­şü­nü­yor­du. Bi­zim­le açık­ça ko­nuş­muş de­ğil. Sağ­lı­ğı­nın bo­zul­ma­sı ne­de­niy­le o gö­re­vi ye­ri­ne ge­tir­mek­te zor­luk ya­şa­dı­ğı­nı en baş­ta ken­di­si de gö­rü­yor­du. AB uyum pa­ket­le­ri­ni çı­ka­rı­yor­duk, AB sü­re­ci­nin ak­sa­ma­ma­sı se­be­biy­le çe­kil­me­di, er­te­le­di.

KAYNAK: BUGÜN GAZETESİ

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.