Yargı yürütme emrine giriyor

HSYK Başkan Vekili Ahmet Hamsici, kurulun en önemli yetkilerini Adalet Bakanı’na devreden yasa teklifine 66 sayfalık görüşüyle karşı çıktı. “Teklifteki değişikliklerin büyük bölümünde ‘dönüştürme/siyasallaştırma’ çok açık bir şekilde görülebilmektedir” dedi

Yargı yürütme emrine giriyor

Ha­kim­ler ve Sav­cı­lar Yük­sek Ku­ru­lu­’nun (HSYK) 12 Ey­lül 2010 re­fe­ran­du­mu son­ra­sın­da ka­vuş­tu­ğu ya­pı­sı­nı sil baş­tan de­ğiş­ti­ren ya­sa ta­sa­rı­sı­na ku­rul için­den sert tep­ki gel­di. HSYK Baş­kan Ve­ki­li Ah­met Ham­si­ci dün 66 say­fa­lık bir açık­la­ma yap­tı. Ham­si­ci, “Ki­şi­sel de­ğer­len­dir­me­le­ri­m” vur­gu­su­nu yap­tı­ğı açık­la­ma­sın­da Mec­lis gün­de­mi­ne ge­ti­ri­len 52 mad­de­lik HSYK ta­sa­rı­sı­nın Ana­ya­sa­’ya ay­kı­rı­lık­la­rı­nı sı­ra­la­dı. Ham­si­ci­’nin öne çı­kan tes­pit­le­ri şöy­le:

BAĞIMLI YAPI

12 Ey­lül 2010 Ana­ya­sa de­ği­şik­li­ği ile bir­lik­te HSYK Ada­let Ba­kan­lı­ğı­’n­dan ba­ğım­sız, yar­gı­nın ay­rı bir erk ol­ma­sı ku­ra­lı­na uy­gun bir dü­zen­le­me­ye ka­vuş­tu­rul­muş iken, ya­pıl­mak is­te­nen ka­nun de­ği­şik­li­ği ile ku­ru­l­un fii­len Ada­let Ba­ka­nı­’na bağ­lı ve ba­ğım­lı, ay­rı bir erk­ten da­ha çok yü­rüt­me­nin emir ve gö­ze­ti­mi al­tın­da gö­rev ya­pan bir ya­pı ha­li­ne ge­ti­ril­me­si söz ko­nu­su­dur.

Ulus­la­ra­ra­sı ra­por­lar­da ba­kan ve müs­te­şa­rın yet­ki­le­ri­nin sı­nır­lan­dı­rıl­ma­sı hat­ta kal­dı­rıl­ma­sı tav­si­ye edi­lir­ken, bu­nun ak­si­ne tek­lif­te özel­lik­le ba­ka­nın yet­ki­le­ri ola­ğa­nüs­tü bir şe­kil­de ar­tı­rıl­mış, tar­tış­ma­sız şe­kil­de ku­rul­da tek oto­ri­te ha­li­ne ge­ti­ril­miş­tir.

Tek­li­fe gö­re yar­gı­ya iliş­kin en te­mel yet­ki­le­rin ku­rul baş­ka­nı sı­fa­tıy­la Ada­let ba­ka­nı­na ve­ril­miş ol­du­ğu gö­rül­mek­te­dir. Bu du­ru­mun da yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı­na, kuv­vet­ler ay­rı­lı­ğı­na ve HSYK’­nın, mah­ke­me­le­rin ba­ğım­sız­lı­ğı ile hâ­kim­lik ve sav­cı­lık te­mi­na­tı esas­la­rı­na gö­re ha­re­ket et­me­si pren­si­bi­ne ay­kı­rı­lık teş­kil et­ti­ği açık­tır.

BAKAN İRADESİ

Bir yan­dan ku­rul ade­ta Ada­let ba­ka­nı’nın em­rin­de, ba­kanın ira­de­si dı­şın­da ira­de kul­la­na­ma­yan sı­ra­dan, kla­sik bir ka­mu ku­ru­mu­na dö­nüş­tü­rül­müş­tür. Di­ğer ta­raf­tan se­çim­le ge­len üye­ler de ba­ka­n­ın em­rin­de, ba­ka­nın iz­ni dı­şın­da ka­rar ala­ma­ya­cak ko­nu­ma ge­ti­ril­miş­tir.

ÇOK AÇIK Sİ­YA­SAL­LAŞ­TIR­MA

Tek­lif met­nin­de ön­gö­rü­len de­ği­şik­lik­le­rin bü­yük bö­lü­mün­de ‘dö­nüş­tür­me/si­ya­sal­laş­tır­ma­’ çok açık bir şe­kil­de gö­rü­le­bil­mek­te­dir.

Ku­ru­lun or­ga­ni­zas­yon ya­pı­sı ve iş­le­yi­şi­ne iliş­kin dü­zen­le­me­ler­de Ana­ya­sa­’nın 159. mad­de­si uya­rın­ca ria­yet edil­me­si ge­re­ken ‘mah­ke­me­le­rin ba­ğım­sız­lı­ğı­’ ve ‘hâ­kim­lik te­mi­na­tı­’ il­ke­le­ri hi­çe sa­yıl­mış­tır.

Be­lir­ti­len dü­zen­le­me­le­rin Ana­ya­sa­’nın 159. mad­de­si ile 2. mad­de­sin­de ifa­de­si­ni bu­lan ‘hu­kuk dev­le­ti­’ il­ke­si­ne ay­kı­rı­lık teş­kil et­ti­ği de­ğer­len­di­ril­mek­te­dir.

AV­RU­PA KRİ­TER­LE­Rİ­NE AY­KI­RI

Mev­cut tek­lif­te­ki dü­zen­le­me­le­rin bir­ço­ğu, yük­sek yar­gı ku­rum­la­rı­nın olu­şu­mu­na iliş­kin ku­ral ve il­ke­le­rin yer al­dı­ğı ulus­la­ra­ra­sı bel­ge ve ra­por­la­ra (Ve­ne­dik Kri­ter­le­ri, İler­le­me ve İs­ti­şa­ri Zi­ya­ret Ra­por­la­rı, Av­ru­pa Hâ­kim­le­ri Da­nış­ma Kon­se­yi, Av­ru­pa Kon­se­yi Ba­kan­lar Ko­mi­te­si­nin Hâ­kim­le­rin Ba­ğım­sız­lı­ğı, Ve­rim­li­li­ği ve Ro­lü Hak­kın­da Tav­si­ye Ka­ra­rı, Av­ru­pa Yar­gı Ku­rul­la­rı Ağı (ENCJ) Ra­por­la­rı) ay­kı­rı­lık teş­kil et­mek­te­dir.

UY­GU­LA­MA­YA TERS

Tek­lif­te­ki dü­zen­le­me­ler hü­kü­met ta­ra­fın­dan be­nim­se­nen ve uy­gu­la­nan Yar­gı Re­for­mu Stra­te­ji­si Bel­ge­si, Ey­lem Plan­la­rı, Ka­tı­lım Or­tak­lı­ğı Bel­ge­si, Ulu­sal Prog­ram ile bağ­daş­ma­mak­ta­dır. Hü­kü­met bu bel­ge­ler­de öz ola­rak HSYK’­nın ob­jek­tif­lik, ta­raf­sız­lık, şef­faf­lık ve he­sap ve­re­bi­lir­lik te­me­lin­de ge­niş ta­ban­lı tem­sil esa­sı­na gö­re ya­pı­lan­dı­rı­la­ca­ğı il­ke­si­ni be­nim­se­miş­tir.

BAĞIMSIZLIK TAMAMEN ORTADAN KALKIYOR

Ku­ru­lda gö­rev ya­pa­cak aday­la­rın be­lir­len­me­sin­de yet­ki ta­ma­men Ada­let ba­ka­nına bı­ra­kıl­dı­ğın­dan ku­ru­l­un ba­ğım­sız­lı­ğı­nı or­ta­dan kal­dı­ran bir dü­zen­le­me­dir. (Ana­ya­sa­’nın 2, 138 ve 159. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı­dır).

BA­ĞIM­SIZ­LIK İL­KE­Sİ­NE AY­KI­RI

Tek­li­fin 2. mad­de­si ile 2802 Sa­yı­lı Ya­sa­’nın 49 ve 50. mad­de­sin­de ya­pıl­mak is­te­nen hâ­kim sav­cı­la­rın ulus­la­ra­ra­sı ku­rum ve ku­ru­luş­lar­da gö­rev­len­di­ril­me­si­ne iliş­kin tüm iş­lem­le­rin Ada­let ba­ka­nı­nın iz­ni­ne ta­bi kı­lın­ma­sı­na da­ir dü­zen­le­me­ler hem hu­kuk dev­le­tin­de be­lir­li­lik (key­fi dav­ran­ma­ma) il­ke­si­ne hem de mah­ke­me­le­rin ba­ğım­sız­lı­ğı­na ay­kı­rı­dır. (Ana­ya­sa­’nın 2. ve 138. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı­dır.)

Ada­let Ko­mis­yon­la­rı­’nın ye­ni­den şe­kil­len­di­ril­me­si­ni içe­ren tek­li­fin 4 ve 25. mad­de­le­ri hu­kuk dev­le­ti­ne, yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı­na, so­ruş­tur­ma­la­rın giz­li­li­ği pren­si­bi­ne ay­kı­rı olup, yü­rü­mek­te olan da­va ve so­ruş­tur­ma­lar yü­rüt­me­nin mü­da­ha­le­si­ne açık ha­le ge­ti­ril­mek­te­dir. (Ana­ya­sa­’nın 2, 138 ve 159. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı­dır).

YÜ­RÜT­ME MÜ­DA­HA­LE­Sİ

Tef­tiş Ku­ru­lu­’nun ya­pı­sı­nın ye­ni­den oluş­tu­rul­ma­sı­nı dü­zen­le­yen tek­li­fin 27, 35 ve 36. mad­de­le­ri Tef­tiş Ku­ru­lu­’nu ta­ma­men ba­ka­n­a bağ­la­mak­ta­dır. Ana­ya­sa­’nın 2, 138 ve 159. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı­dır.

GÖREVLENDiRMELER BAKANIN iRADESiNDE

Ku­ru­l­un ba­ğım­sız ça­lış­ma­sı­na mü­da­ha­le içe­ren tek­li­fin 29. mad­de­si ile Ku­rul Da­ire­le­ri­’nin gö­rev ve iş­ bö­lü­mü baş­ka­n­ın (Ada­let ba­ka­nı) ira­de­si­ne bı­ra­kıl­mak­ta­dır. Bu du­rum hu­kuk dev­le­ti il­ke­si ile mah­ke­me­le­rin ba­ğım­sız­lı­ğı ve hâ­kim­le­rin ta­raf­sız­lı­ğına ay­kı­rı­dır. (Ana­ya­sa­’nın 2, 138 ve 159. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı­dır).

Ge­nel Ku­ru­lun top­lan­ma ve ka­rar ye­ter sa­yı­sı ile il­gi­li Tek­li­fin 39. mad­de­si, mah­ke­me­le­rin ba­ğım­sız­lı­ğı ve hâ­kim­lik te­mi­na­tı il­ke­le­ri doğ­rul­tu­sun­da gö­rev yap­ma­sı ge­re­ken HSYK’­nın ça­lış­ma usu­lü­ne açık bir mü­da­ha­le­dir. (Ana­ya­sa­’nın 2, 138 ve 159. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı­dır).

HSYK’­nın yar­gı ba­ğım­sız­lı­ğı ve ha­kim te­mi­na­tı açı­sın­dan önem­li bir un­sur olan et­ki­li iti­raz sis­te­mi Tek­li­fin 41. mad­de­si ile or­ta­dan kal­dı­rıl­mak­ta, yü­rüt­me içe­ri­sin­de yer alan baş­ka­nın ira­de­sin­de iş­le­ye­cek bir sis­tem ön­gö­rül­mek­te­dir.

ÜYE­LERE YÜ­RÜT­ME KAN­CA­SI

HSYK üye­le­ri hak­kın­da so­ruş­tur­ma ve ko­vuş­tur­ma iş­lem­le­ri­nin baş­kan ta­ra­fın­dan ya­pıl­ma­sı­nı ön­gö­ren Tek­li­fin 42 ve 44. mad­de­le­ri ku­ru­lun yü­rüt­me­den ba­ğım­sız ola­rak ça­lış­ma­sı önün­de çok önem­li bir en­gel­dir. Ada­let Ba­kan­lı­ğın­da ça­lı­şan bir tet­kik ha­ki­mi­nin di­sip­lin ve so­ruş­tur­ma iş­lem­le­ri üze­rin­de da­hi yet­ki­si bu­lun­ma­yan Ada­let ba­ka­nı­nın, ku­rul üye­le­ri üze­rin­de böy­le bir yet­ki­ye sa­hip kı­lın­ma­sı ku­rul üye­le­ri­ni yü­rüt­me or­ga­nı­na ba­ğım­lı ha­le ge­tir­mek­te­dir. (Ana­ya­sa­’nın 2, 138 ve 159. mad­de­le­ri­ne ay­kı­rı­dır).

Görevden alınanlar dönemeyecek

İktidar Anayasa’ya aykırılığı bile bile yapıyor

Tek­li­fin 48. mad­de­si ile dü­zen­le­nen Ge­çi­ci 4. mad­de, Tef­tiş Ku­ru­lu ve sek­re­tar­ya da tüm ça­lı­şan­la­rın ya­sa­ma fa­ali­ye­ti ile gö­re­vi­ne son ver­mek su­re­tiy­le bu ki­şi­le­rin ya­sa­ma ta­sar­ru­fu­na da­va aç­ma hak­kı bu­lun­ma­dı­ğın­dan hak ara­ma öz­gür­lük­le­ri­ni or­ta­dan kal­dır­mak su­re­tiy­le yar­gı de­ne­ti­mi­ni en­gel­le­mek­te­dir. Bu açı­dan Ana­ya­sa­’nın 2 ve 36. mad­de­le­ri­ne açık­ça ay­kı­rı­dır.

Bu ata­ma­la­rın Ana­ya­sa­’nın 159. mad­de­si­ne da­ya­nı­la­rak HSYK Ge­nel Ku­rul ta­ra­fın­dan ya­pıl­mış ol­ma­sı­na kar­şın, gö­rev­den al­ma­la­rın ya­sa met­ni ile ya­pıl­ma­sı ida­re hu­ku­ku­na hâ­kim olan yet­ki­de ve usul­de pa­ra­lel­lik il­ke­si­ne açık­ça ay­kı­rı­lık teş­kil et­mek­te­dir.

TÜM GÖREVLER İPTAL

Tek­lif ka­nun­la­şır ve yü­rür­lü­ğe gi­rer­se HSYK’­nın tüm ça­lı­şan­la­rın gö­re­vi so­na erer. Üye­le­rin da­ire­ler­de­ki gö­rev­le­ri ip­tal olur. Ba­kan 2-3 gün için­de ye­ni ka­nu­na gö­re ata­ma, ta­yin, seç­me gi­bi yet­ki­le­ri­ni kul­la­na­rak ku­ru­lu ye­ni­den di­zayn eder. Bu ara­da ka­nun Ana­ya­sa Mah­ke­me­si­’ne gö­tü­rü­lür.

Ana­ya­sa Mah­ke­me­si kı­sa sü­re için­de yü­rüt­me­yi dur­dur­ma ve­re­bi­lir ve ar­dın­dan da ip­tal ede­bi­lir. An­cak bu­nun bir an­la­mı ol­maz. Zi­ra ip­tal son­ra­sı es­ki ka­nun hük­mü yü­rür­lük­ten kal­dı­rıl­dı­ğı için uy­gu­la­na­maz. Ye­ni ka­nun hük­mü de ip­tal edil­miş­tir. İp­tal edil­di­ği gün iti­ba­riy­le ye­ni ku­ru­lan ya­pı ise o şek­liy­le ka­lır. İk­ti­dar par­ti­si de bu dü­zen­le­me­nin Ana­ya­sa­’ya ay­kı­rı­lı­ğı­nı ve so­nuç­la­rı­nı bi­le­rek bu dü­zen­le­me­yi yap­mak is­te­mek­te­dir.

METİN ARSLAN - BUGÜN GAZETESİ
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.